Kurtuluş' ta Eğitim

16. yüzyıl'da kurulan (ya da büyüyen) Tatavla semtinde, eğitim faaliyetlerine nasıl ve ne şekilde başlandığı tam olarak bilinmemektedir. Vakfın kayıtlarına göre, 18. yüzyıl'da Tatavla semtinde Rum okulu olduğu bilinmesine rağmen, eğitim hizmetlerinin çok daha öncesinden verilmeye başlandığı tahmin edilmektedir. 1810 yılı kayıtlarında, kızlar için nakış ve elişi öğretmeni ihtiyacının, kilise yönetimleri tarafından giderildiği ifade edilmektedir.
Tatavla’da 1859’da kızlar; 1886’da ise erkekler için ilkokul açılır. Hala ilk olarak faaliyete başladığı yerde bulunan erkek ilkokulu, kız okulunun kapanmasından sonra karma olmuş ve 2003 yılının sonuna kadar eğitim hizmeti vermeye devam etmiştir. Semtte 1868’den 1872’ye kadar kısa süreli de olsa, altı sınıflı 130 öğrencili bir lise eğitim hizmeti vermiştir.
Kız İlkokulu: Tatavla'da 1859 yılına kadar kız öğrenciler için eğitim veren sistematik bir kurumdan bahsedilemez, eğitim evlerde özel hocalardan alınan elişi dersleri ile sınırlıdır. 1859 yılında ise Tatavla sakinlerinin katkılarıyla Aya Dimitri Kilisesi’nin batısında kızlar için yedi sınıflı bir ilkokul yaptırılır. 132.556 kuruşa mal edilen iki katlı ahşap okulda, on derslik ve bir de yemekhane mevcuttur. Okulda; temel derslerin yanı sıra Fransızca, dikiş-nakış, müzik ve beden eğitimi dersleri de okutulmaktadır.
1928’den itibaren okul dört sınıfla hizmet vermiş ve 1937 yılında, muhtemelen ekonomik sebepler yüzünden, kapatılmak zorunda kalmıştır. 1942 yılındaki yangında ise tamamen yanmış ve günümüze kadar ulaşamamıştır.
Erkek İlkokulu: Günümüze kadar ulaşabilen erkek ilkokulu Aya Dimitri Kilisesi’nin güneyinde, Ateş Böceği ve Sefa Meydanı sokakları arasında yer alır. Yapımı için 1886 yılında Pavlos Stefanovik Skiliçis tarafından 100 altın bağışlanmış ve diğer giderler Tatavla Rum cemaatinin yardımları ile karşılanmıştır. Resmi açılışı 31 Mayıs 1887 tarihinde yapılan okulun giriş bölümünde, yapımı için bağışta bulunanların isimlerinin yazılı olduğu mermer levha dikkat çekicidir. Dokuz derslikli okulda, kütüphane olarak da kullanılan, kilise yönetim kurulunun toplandığı bir oda mevcuttur.
1898 yılına kadar sekiz sınıfla eğitim veren ilkokulda, sonraları maddi sebeplerden dolayı sınıf sayısı yediye düşürülür. Okulun mezunları ise, semtte lise olmadığından Beyoğlu ya da Fener çevresindeki liselerde eğitimlerini devam ettirmiştir.
Okulda eğitim ücretsiz olarak verilmekle beraber; maddi ihtiyaçlar ise, Aya Dimitri Kilisesi’nin yönetim kurulu ve Rus Konsolosluğu’nun her sene geleneksel olarak düzenlediği yardım balosundan elde edilen gelirler ile karşılanmıştır. Rus desteğinin sebebine gelince, Kırım Savaşı’nda Osmanlı ordusu tarafından esir alınan ve Kasımpaşa’da tutulan 163 Rus askerinin, salgın hastalıktan ölmesi sonucu bölgedeki Rum cemaatinin, biri subay 162 askeri, törenle Aya Dimitri Kilisesi’nin bahçesine gömülmesine izin vermesidir. Ruslar uzunca bir süre bölge halkına minnettarlıklarını ifade etmek için böyle bir yol seçmiştir.
1929 yılı büyük yangını sonrasında semtin adı Tatavla’dan Kurtuluş’a dönüştürülünce, okul da “Özel Kurtuluş Rum İlkokulu” olarak adlandırılır. Okul bünyesinde bulunan ve son öğrencinin mezuniyetine dek öğrencilere hizmet veren aşevi ise 1946 yılında Zafira Karistinu’ nun önayak olması ile açılmıştır.
1950lerden, eğitim yılı başında okul aşevinin açılışı
(Aya Dimitri Vakfı arşivi)
Öğrenci sayısı, Cumhuriyet döneminin politik şartları; Türkiye-Yunanistan arasındaki diplomatik ilişkiler, 6-7 Eylül olayları ve 1964’te Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmesi gibi sebepler yüzünden artış ya da azalışlar göstermiştir. Okulun en fazla öğrenciye sahip olduğu yıllar, Rum vatandaşların bir kısmının 1955’teki olaylardan sonra Kurtuluş’a göç ettiği yıllardır. Öğrenci sayısı 500’ün üzerine çıkınca, Vakıf yönetim kurulu, kendi arsası üzerinde yeni bir okul yapılması için yetkili makamlardan izin ister ama bu talebi geri çevrilir.
1964 yılında Yunan vatandaşlarının sınır dışı edilmesi ve Kıbrıs’ta yaşanan hadiseler sonrasında İstanbul’daki Rumların önemli bir kısmı Yunanistan’a göç eder ve Rum nüfus giderek azalır. Siyasi gelişmelere paralel olarak okuldaki öğrenci sayısında da hissedilir bir azalma gözlenir.
2002-2003 eğitim yılında “Özel Kurtuluş Rum İlköğretim Okulu” son iki öğrencisini de mezun ettikten sonra kapanır.
Vakıf yönetim kurulunun 2009 yılında, okulun resmi olarak kapatılması için yaptığı başvuru, Milli Eğitim Bakanlığı’nca reddedilir. Konu ile ilgili hukuki süreç devam etmektedir.

Pervitich' in haritasnından 1925 yılında Tatavla' daki okullar ve Aya Dimitri Kilisesi

 

Özel Kurtuluş Rum İlköğretim Okulu

Okulun bahçeden görünümü

 Okulun yapımında katkıda bulunanlar / Okulun içinden görünüm

 Sınıf

 
 
 
 

 
© Copyright 2011 All Rights Tatavla TM | Adres: Ateş Böceği sok. No: 2 34440 Kurtuluş / İstanbul
Telefon: +90 212 250 62 48 - Fax: +90 212 254 36 90 - e-mail: info@tatavla.org